Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby (World Hepatitis Day) obchodzony jest 28
lipca każdego roku.

Data ta upamiętnia rocznicę urodzin Barucha Samuela Blumberga, który odkrył wirusa zapalenia wątroby typu B (HBV) oraz opracował pierwszą szczepionkę przeciwko WZW B.

Celem tego dnia jest:

• zwiększanie świadomości na temat WZW A, B, C, D i E,
• promowanie badań przesiewowych i wczesnego wykrywania zakażeń,
• zachęcanie do szczepień przeciw WZW A i B,
• wspieranie działań zmierzających do eliminacji wirusowych zapaleń wątroby typu B i C jako zagrożenia zdrowia publicznego- wg założeń WHO do 2030 r.

Hasła obchodów zmieniają się co roku, ale ich wspólnym celem jest poprawa dostępu do diagnostyki, leczenia i profilaktyki wirusowych zapaleń wątroby.

Hasło Światowego Dnia Wirusowego Zapalenia Wątroby w 2026 r. brzmi: “Hepatitis: Let’s Break It Down”

Można je przetłumaczyć na język polski jako: „WZW: Przełammy bariery” czy „Wirusowe zapalenie wątroby: Zwalczmy je!”

Jest to apel o usunięcie barier między ludźmi a usługami ratującymi życie. Wirusowe zapalenie wątroby nadal jest główną przyczyną chorób i zgonów, którym można zapobiec na całym świecie.

Przesłanie kampanii WHO koncentruje się na usuwaniu barier utrudniających dostęp do:

• profilaktyki,
• szczepień,
• diagnostyki,
• leczenia,
• oraz opieki nad pacjentami z WZW.

WHO podkreśla, że skuteczne narzędzia do eliminacji WZW już istnieją (szczepienia przeciw WZW A i B, leki stosowane w leczeniu WZW B i D oraz skuteczne leczenie WZW C – wyzwaniem jest zapewnienie równego dostępu do nich oraz przełożenie wiedzy naukowej na konkretne działania, szczególnie zachęcanie do badań przesiewowych w kierunku zakażenia wirusem B zapalenia wątroby (AgHBs) i wirusem C zapalenia wątroby (anty HCV).

Dlaczego badanie w kierunku wirusowych zapaleń wątroby jest ważne?

Zakażenia HBV i HCV przez wiele lat mogą przebiegać bez żadnych objawów. W tym czasie wirus stopniowo uszkadza wątrobę, prowadząc do włóknienia, marskości, niewydolności
wątroby, a także zwiększa ryzyko raka wątrobowokomórkowego (HCC) i tzw. manifestacji pozawątrobowych np. zapalenia stawów, nerek, zaburzeń hematologicznych czy zwiększonego ryzyka cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych.​

Wczesne wykrycie zakażenia umożliwia:

• wdrożenie skutecznego leczenia (szczególnie w przypadku HCV, które można w dzisiejszych czasach wyleczyć u praktycznie większości pacjentów – leczenie bezpłatne w ramach Programów
  Lekowych NFZ),
• zahamowanie postępu choroby w WZW B (za pomocą nowoczesnych leków – leczenie bezpłatne w ramach Programów Lekowych NFZ),
• zmniejszenie ryzyka powikłań i przedwczesnego zgonu,
• ograniczenie transmisji wirusa na inne osoby.

Jedno proste badanie krwi na obecność anty HCV i AgHBs może uratować życie, dlatego warto je wykonać, zwłaszcza jeśli występują czynniki ryzyka lub badanie nie było wykonywane wcześniej.

Kto w szczególności powinien zbadać się na obecność AgHBs i anty HCV?

• osoby którym przetaczano krew przed 1992 r.,
• osoby które używają lub używały w przeszłości dożylnych środków odurzających,
• osoby które były hospitalizowane więcej niż 3 razy w życiu,
• osoby które przebywały w placówkach karnych, osoby, które zgłaszają się do punktów anonimowego testowania w kierunku zakażenia HIV,
• osoby u których wykryto u lekarza rodzinnego lub na oddziale szpitalnym podwyższoną aktywność aminotransferaz (ALT, AST),
• osoby u których występuje podejrzenie jakiejkolwiek choroby wątroby,
• osoby u których zgodnie z aktualną wiedzą medyczną zachodzi konieczność wykonania takiego badania
• kobiety planujące lub będące w ciąży,
• dzieci matek zakażonych HBV czy HCV,
• osoby posiadające tatuaże lub piercing,
• osoby, które zakłuły się igłą, która mogła być używana przez inne osoby,
• migranci krajów o wysokiej częstości występowania zakażeń,
• w przypadku WZW B osoby, które urodziły się przed 1996 r., (data wprowadzenia obowiązkowych szczepień przecw WZW B wszystkich noworodków w Polsce) i nie były szczepione przeciw WZW B.

Według WHO szacuje się, że 354 miliony ludzi na całym świecie żyje z wirusowym zapaleniem wątroby typu B lub C, a dla większości testy i leczenie pozostają poza zasięgiem. Większość z tych
osób nie wie, że jest zakażona i może nieświadomie przenosić zakażenie na inne osoby.

Więcej na temat dlaczego warto badać się na obecność przeciwciał anty HCV:

Pełny tekst: KLIKNIJ (Rajewski P., Kwiatkowska J., Nowicka-Matuszewska A., Rajewski P. Przewlekłe zapalenie wątroby typu C – dlaczego warto badać anty-HCV w POZ. Lekarz POZ.
2023;9(6):352-355.)

Dr med. Paweł Rajewski, prof. WSNoZ, MBA

Specjalista chorób wewnętrznych; specjalista chorób zakaźnych, hepatolog; specjalista transplantologii
klinicznej.

Konsultant wojewódzki w dziedzinie chorób zakaźnych dla województwa kujawsko-pomorskiego.

Kierownik Oddziału Internistyczno-Zakaźnego Wojewódzkiego Szpitala Obserwacyjno-Zakaźnego w
Bydgoszczy.

Rektor Wyższej Szkoły Nauk o Zdrowiu.